Altijd leerrijk, nooit belerend (★★★★★)

Jozefien Daelemans is een manusje-van-alles, en daar is haar boek “De naakte waarheid: body bullshit ont(k)leed” het zoveelste bewijs van. Voormalig artdirector, kapitein van het Charlie-schip, illustratrice, columniste en nu ook auteur: deze vrouw is van vele markten thuis. Haar boek, waarin ze vakkundig persoonlijke getuigenissen combineert met wetenschappelijk onderzoek, verklaart onder welke regels een vrouw in onze maatschappij gebukt gaat. Lichaamsdelen werkt ze één voor één af om ons heel wat bij te leren, zonder ooit belerend te zijn.

In eerste instantie is het haar bedoeling, zoals ze zelf aangeeft op de flaptekst van het boek, om “met humor en zonder taboes” te verklaren waar de regels waar vrouwen zich aan moeten houden, eigenlijk vandaan komen. Ze beantwoordt enkele prangende vragen zoals waarom moeders na de bevalling zo snel mogelijk weer de zwangerschapskilo’s kwijt moeten, waarom we per se onze benen moeten scheren, en of de nieuwe trends (zoals de thick booty trend) wel echt zo bevrijdend zijn als ze beweren. De antwoorden op die vragen zijn op z’n minst verhelderend te noemen.

De motivatie om naar die antwoorden op zoek te gaan, putte ze uit haar persoonlijke ervaringen: als mama van twee tienerzonen voelde ze zich totaal niet gerepresenteerd wanneer ze in de media beelden zag van vrouwen die borstvoeding geven met een glimlach tot achter hun oren of wanneer ze reclamespotjes zag waarin reeds haarloze vrouwenbenen “geschoren” worden. Dat vertelt ze zelf tijdens lezingen en interviews; op de Boekenbeurs, bijvoorbeeld. Ze voegt daaraan toe dat hoe mensen geportretteerd worden in de media, een enorme impact heeft op hun zelf- en lichaamsbeeld. Alsof we falen wanneer onze baby niet aan de borst wil, of wanneer er onvermijdelijke stoppels op onze onderbenen verschijnen.

Goed doordacht en samengebracht

Een andere manier om een beetje humor in het boek te injecteren, zijn de illustraties die ook van Jozefiens hand zijn. Ze weet dus hoe je tekst en beeld met elkaar moet combineren, en dat is natuurlijk ook niet zo verwonderlijk als je weet dat ze jarenlange ervaring heeft als illustratrice én artdirector bij Vlaanderens bekendste vrouwenbladen. Daar wordt trouwens niet alleen indirect, aan de hand van haar illustraties, maar ook direct naar verwezen: “Als vormgever en later artdirector maakte ik tientallen covers waarop slanke, blanke vrouwen door een veld dartelen of glimlachend naar een kommetje sla kijken” (p. 7). Tot ze besloot dat het genoeg was geweest, en haar eigen magazine uit de grond stampte waarbij realistische rolmodellen het uitgangspunt werden. En zo zag Charlie Magazine het levenslicht.

Naast de illustraties die de inhoud van het boek mooi aanvullen, is ook de structuur een slimme zet geweest om het boek nog meer behapbaar te maken voor de lezer: de verschillende hoofdstukken – elf in totaal – staan voor de verschillende lichaamsdelen, met een laatste deel, “Van kop tot teen”, waarin ze alles kwijt kan waarvoor ze in de andere hoofdstukken geen aansluiting vond. Op die manier dekt ze heel veel onderwerpen af en blijf je op het einde niet op je honger zitten. Met die indeling wilde ze zich onderscheiden van andere werken die voor bijvoorbeeld voor een chronologische of thematische structuur kozen. Origineel is het zeker.

De afzonderlijke hoofdstukken volgen telkens dezelfde indeling: persoonlijke ervaring gestaafd met conclusies uit wetenschappelijk onderzoek – waarnaar ook consequent wordt verwezen in voetnoten, wat de geloofwaardigheid van wat ze schrijft alleen maar ten goede komt – en doorspekt met referenties aan de popcultuur, met op het einde een geschiedkundig weetje dat niet voor niets de titel “Wait, what?” draagt. Lezers vallen van de ene verbazing in de andere; ook dat doel heeft ze niet gemist.

In your face

Bovendien word je als lezer ferm met je neus op de feiten gedrukt: onderwerpen zoals male, white en thin privilege (de structurele privileges die je hebt wanneer je een man, blank of slank bent) die vaak op heel wat weerstand kunnen rekenen, worden niet uit de weg gegaan. Jozefien dwingt je om stil te staan bij dingen die je vanzelfsprekend vindt, om je eigen handelingen in vraag te stellen. Het boek is dan ook uiterst geschikt voor mannen die willen bijleren over hoe het is om als vrouw in onze westerse maatschappij anno 2019 te leven, zo zegt ze zelf.

Toch een puntje van kritiek: aangezien ze heel wat verschillende onderwerpen probeert af te dekken binnen een bepaald aantal pagina’s, blijven sommige alinea’s wat meer aan de oppervlakte. Onderwerpen die voor mijn part nog veel verder uitgewerkt mochten worden omdat ze zo interessant waren, kregen soms niet meer dan enkele alinea’s ruimte. Jammer, want het boek leest zo vlot door haar vinnige schrijfstijl, dat het nog honderd pagina’s dikker had mogen zijn, wat mij betreft.

Afsluiten doe ik met een cliché dat zo hoog is als een huis: die boek lees je werkelijk in één ruk uit. Maatschappelijk relevant, slim gestructureerd, ad rem geschreven. Jozefien, ik zit vol ongeduld op je volgende werk te wachten, want ik krijg er maar geen genoeg van.

Jozefien Daelemans, De naakte waarheid: body bullshit ont(k)leed, Horizon, 240 p., 21,99 euro.

Gepubliceerd door Keeping Up With Kilien

Met mijn krullenkop in de wolken en mijn camera in de hand, probeer ik niet alleen de wereld, maar ook mezelf te ontdekken. Op deze blog neem ik je mee op een tocht die zal gaan over lifestyle, reizen, fotografie en alle andere dingen die belangrijk zijn voor mij. Een tocht met hoogte- en dieptepunten, die ik met allebei een stevige dosis eerlijkheid zal neerpennen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: