“Ik ben geen wandelend trauma”

Leestijd: 4 minuten

1 op 5 Belgische vrouwen wordt ooit seksueel misbruikt. Laat die cijfers maar eens binnenkomen, en vraag je dan af hoe groot de kans is dat jij iemand kent – of misschien wel bent – die slachtoffer is of zal worden. En hoewel we als vrouwen leren om ’s avonds met onze sleutel tussen onze vuisten geklemd over straat te lopen, is de kans klein dat er plots een enge man uit een donkere steeg zal springen.

Als Genoeg Gezwegen, het boek dat mijn voormalige collega Sophie Van Reeth onlangs uitbracht, me iets heeft geleerd, dan is het wel dat de dader het vaakst iemand is uit je eigen kennissenkring: je oom, beste vriend, of zelfs je eigen lief. Misschien hebben we geen vertekend idee van seksueel misbruik, maar hebben we er gewoonweg helemaal géén idee van.

“Misbruik is confronterend: misschien ben of ken je wel een aanrander?”

“Wanneer mensen van straat geplukt worden en quasi ter plekke verkracht worden – want dat gebeurt wel degelijk – is het logisch dat de media zo’n choquerend verhaal oppikken”, legt Sophie uit. “Het probleem is alleen dat dat dan ons beeld van verkrachting wordt. Daarnaast is het akelig om je eigen omgeving in vraag te beginnen stellen. Misschien ben of ken je wel een aanrander?”

Niet erg genoeg

En dat seksueel misbruik in de media voorgesteld wordt als een uitzonderlijke vorm van extreme geweldpleging, is om verschillende redenen een groot probleem. Want wat de zeven getuigenissen in Genoeg Gezwegen met elkaar gemeen hadden, is dat slachtoffers vaak niet beseffen dat ze slachtoffer geworden zijn. Hun ervaring was toch “niet erg genoeg” om van verkrachting te kunnen spreken?

“Je maakt jezelf dingen wijs als ‘ik ben sterk, ik kan dit aan’ omdat je jezelf probeert te beschermen”, verklaart Sophie. “Zo’n reactie moet het allemaal wat draaglijker maken. Al ken ik evengoed mensen die de hele ervaring zo verdringen dat hun geheugen hen op den duur in de steek begint te laten.”

“Een interviewer vergat zelfs te vermelden dat ik een boek geschreven had.”

Het woord “verkrachting” in de mond nemen is zelden een evidentie: “Je wilt immers niet gezien worden als een wandelend trauma”, licht Sophie toe. “Ik ben ten slotte meer dan wat er mij overkomen is. Maar wanneer interviewers dat slachtofferperspectief zo gaan benadrukken dat ze op den duur nog vergeten te vermelden dat ik een heel boek geschreven heb, dan is dat best frustrerend.”

Schuldgevoel

Seksueel misbruik heeft een grotere impact op iemands leven dan ik me had kunnen voorstellen. Onverwerkte trauma’s waar je maar moeilijk over kan spreken – omdat je er de woorden niet voor vindt, omdat je omgeving je niet gelooft – hebben er al eerder toe geleid dat slachtoffers eetstoornissen ontwikkelen of seks volledig afzweren. Alleen maar omdat iemand geen ‘nee’ kon accepteren.

Dus zoeken slachtoffers, zeker wanneer hun misbruiker iemand is die ze dachten te kennen en kunnen vertrouwen, de schuld vaak bij zichzelf. Hebben ze hun grenzen dan wel duidelijk genoeg aangegeven? Zouden ze hun dader niet beter in bescherming nemen, om de lieve vrede te bewaren?

“Omdat ik wilde aantonen dat ook sekswerkers slachtoffer kunnen worden, heb ik profielen aangemaakt op escortewebsites.”

Aangezien iedereen z’n eigen grenzen bepaalt, is ‘grensoverschrijdend gedrag’ nogal moeilijk te definiëren. Het vlaggensysteem van Sensoa vormt een goede richtlijn”, voegt Sophie toe. “Het strafwetboek daarentegen maakt wel een onderscheid tussen aanranding en verkrachting: bij verkrachting is steeds sprake van penetratie, op welke manier dan ook.”

“Omdat ik wilde aantonen dat ook sekswerkers daar het slachtoffer van kunnen worden, heb ik speciaal profielen aangemaakt op escortewebsites, maar zonder resultaat. Ja, wat er nu allemaal gebeurt, zoals al die interviews over jezelf lezen, is zo surrealistisch. Mensen grappen weleens dat ik niet naast mijn schoenen mag gaan lopen, maar jongens: ik weet ook niet wat er gebeurt!(lacht)

Taalkundig talent

Sophie tekent in Genoeg Gezwegen zeven getuigenissen op, waaronder die van zichzelf. Dat doet ze op zo’n persoonlijke en meevoelende manier, dat het lijkt alsof je de verhalen niet leest, maar rechtstreeks uit de mond van de (anonieme) slachtoffers hoort rollen. Haar eigen verhaal getuigt van een taalkundig talent waarop ik alleen maar jaloers kan zijn. Het hoeft je dan ook niet te verbazen dat ik het boek op enkele dagen uithad.

Tegenover de zachtheid waarmee ze persoonlijke verhaal kan vertellen, stelt Sophie een scherp betoog in het voor- en nawoord, waarin nog duidelijker wordt hoe activistisch ze is aangelegd. Als journaliste van opleiding is het mijn taak om kritisch te zijn, maar met mijn hand op mijn hart kan ik zeggen dat ik helemaal niets negatiefs aan te merken heb. Om nog maar te zwijgen van de prachtige poëzie!

Verplichte lectuur

Genoeg Gezwegen is niet alleen een baken van herkenning voor lotgenoten, maar ook een eyeopener voor hun omgeving. Al een geluk dat ik in bed lag, want ik zou meermaals van mijn stoel gevallen zijn toen ik las hoe nonkels hun twaalfjarige nichtje betasten, hoe scholieren gedrogeerd en verkracht worden op drukbevolkte feestjes, hoe verliefd slachtoffers op hun misbruikers blijven.

Ik zeg niet vaak over boeken dat je ze echt eens moet lezen, want smaken durven al eens te verschillen. Maar aan alle opvoeders en onderwijzers: please, zet Genoeg Gezwegen bovenaan de lijst van verplichte lectuur.

Waardering: 5 uit 5.

Liefs, Kilien

Ben je fan van de blogposts op Keeping Up With Kilien of de foto’s op Chair Chaude? Wat een compliment! Misschien wil je dan wel op de hoogte blijven van mijn werk, of het zelfs ondersteunen door me op een koffietje te trakteren? Zo kan ik gratis content blijven maken voor jou!

Gepubliceerd door Keeping Up With Kilien

Met mijn krullenkop in de wolken en mijn camera in de hand, probeer ik niet alleen de wereld, maar ook mezelf te ontdekken. Op deze blog neem ik je mee op een tocht die zal gaan over lifestyle, reizen, fotografie en alle andere dingen die belangrijk zijn voor mij. Een tocht met hoogte- en dieptepunten, die ik met allebei een stevige dosis eerlijkheid zal neerpennen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: